ជំនួយផ្នែកច្បាប់

   
   
​ទស្សនា​ទានស្តី​ពីជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​គួរ​តែ​កំណត់និយ​ម​ន័យ​ឲ្យ​បាន​ទូលំ​ទូ​លាយ ​ដើម្បី គ្របដណ្តប់ ​មិន​ត្រឹម​តែកា​រតំ​ណាង​តាមផ្លូវច្បាប់​នៅ​ចំ​ពោះ​មុខ​តុ​លាការ​ទេនោះ​ទេ ​ថែម​ទាំង ការផ្តល់​ប្រឹក្សា ជំនួយផ្នែកច្បាប់ និង តំ​ណាង​តាមផ្លូវច្បាប់ ដល់​បុគ្គល​ដែល ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន ​ឃុំ​ខ្លួន ឬ​ជាប់​ពន្ធ​នាគារ ​ជាប់​សង្ស័យ ឬ​ចោទប្រ​កាន់ ​ពី​បទ​ល្មើស ព្រ​ហ្ម​ទណ្ឌ និង​អ្ន​កក្រ ឬ​អ្ន​ក​ងាយ​រង​គ្រោះដោ​យសា​រ​ហេ​តុ​ផល​ណា​មួយ​ផ្សេង​ទៀត។ ជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​គឺ​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស​មូល​ដ្ឋាន និងជាធា​តុផ្សំ​នៃ​ប្រ​ព័ន្ធ​យុត្តិ​ធម៌ព្រ​ហ្ម​ទណ្ឌ​ដោ​យ​ស្មើភាព និងដ៏មា​នប្រ​សិទ្ធភាព ​ដែល​ផ្អែក​លើគោ​លកា​រណ៍​នីតិរដ្ឋ។ជំនួយផ្នែកច្បាប់​ក៏មាន​សា​រៈ​សំ​ខាន់​ផង​ដែរ​សម្រាប់ទ​ទួល​បាន​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស​ផ្សេង​ទៀត ​រាប់​ទាំង​សិទ្ធិទ​ទួល​បា​នការ​ជម្រះ​ក្តីប្រ​កបដោយ​យុត្តិ​ធម៌ ជាពិ​សេស​អ្ន​កក្រ​បំ​ផុត ​ដែល​អាច ​មិនមាន​លទ្ធភាព​រក​សេ​វាផ្លូវច្បាប់​បាន។ កា​រ​បង្កើន​សិទ្ធិទ​ទួល​បាន​សេ​វាជំនួយ​ផ្លូវ​ច្បាប់ ​ដែលជាបញ្ហា​មួយ​ក្នុង​ចំណោមបញ្ហា ​ផ្សេង​ទៀត ​អាច​ទប់ស្កាត់ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​ទោស​នៅ​តាម​ប៉ុស្តិ៍នគ​រ​បាល ​កាត់​បន្ថយ​ចំ​នួន ​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​លើស​ចំណុះ និង​កាត់​បន្ថយ​ការផ្តន្ទា​ទោស​ខុស។

ស្ថា​នភាពជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា ​ត្រូវ​ធ្វើកា​រ​កែ​លំអជា​ចាំ​បាច់។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ ជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​ត្រូវ​បានផ្តល់ជា​ចម្បងដោយ​អង្គកា​រ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិ​បាល ​ដែលផ្តល់​មូ​លនិធិ​ដោ​យ​ម្ចាស់ជំនួយ​អន្តរ​ជាតិ។ ​នា​យក​ដ្ឋានជំនួយផ្នែកច្បាប់ (LAD) ​របស់​គ​ណៈ​មេធា​វី​នៃ​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា (BAKC) ​ក៏បំ​ពេ​ញកា​រ​ងារផ្តល់ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់​ដល់​អ្ន​កក្រីក្រ​ផង​ដែរ។ ​ប៉ុន្តែ ​ថវិកា​ដែល​រដ្ឋាភិ​បាលផ្តល់​ដល់​គ​ណៈ​មេធា​វី​នៃ​ព្រះ​រាជា​ណា​ចក្រ​កម្ពុជា ​សម្រាប់​គោល​បំណង​នេះ ​មិនគ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់បំ​ពេញ​តម្រូ​វការ​របស់​អ្ន​កក្រី​ក្រ​ទេ។ ​ចំ​នួន​មេធា​វីជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​តិច និង​ថយ​ចុះ ​ក៏ជាបញ្ហា​ប្រ​ឈមដ៏​សំ​ខាន់​ផង​ដែរ មាន​ន័យ​ថា ​ខេត្តជា​ច្រើន​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា ​ពុំមាន​មេធា​វី​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់នោះ​ទេ ​សូម្បី​តែម្នាក់​ក៏​គ្មាន​ដែរ។ ​ចំ​ពោះ​ចំ​នួន និង​ទី​តាំង​មេធា​វី​ជំនួយផ្នែកច្បាប់​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា ​ដែល​ធ្វើ​បាន​ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព ​ដោ​យ​ការិ​យាល័យ​ឧត្តម​ស្នងការទ​ទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស​របស់​អង្គកា​រសហ​ប្រជាជា​តិ ប្រ​ចាំប្រ​ទេស​កម្ពុជា (OHCHR-Cambodia) ​ត្រឹម​ខែ​វិច្ឆិកា ​ឆ្នាំ២០១៣ ​សូម​ចុះត្រង់​នេះ
 

 
​សន្និ​សីទថ្នាក់ជា​តិស្តី​ពី “ជំនួយផ្នែកច្បាប់” ​ស​ហការ​រៀបចំ​ដោយ ក្រ​សួងយុត្តិធម៍ និង​គ​ណៈ​មេធា​វី​នៃ​ព្រះ​រាជា​ណា​ច​ក្រ​កម្ពុជា ​ដោ​យមានការឧ​បត្ថម្ភ​គាំ​ទ្រ​ពី​អង្គការ UNICEF និង ​ការិ​យាល័យឧត្តម​ស្នងការ​អង្គកា​រសហ​ប្រជាជា​តិទ​ទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​ម​នុស្សប្រ​ចាំប្រ​ទេស​កម្ពុជា​ (UN-OHCHR Cambodia)។​
 
 
 
ស្វែង​យល់​បន្ថែម៖

 

​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ថ្មីៗ​នេះ បញ្ហាជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​ត្រូវ​បាន​គូស​បញ្ជាក់​នៅ​ក្នុង​របា​យកា​រណ៍ និងកា​រ​សិក្សាជា​ច្រើន​ដែលផ្តល់​ព័ត៌មាន​លំ​អិត​ពី ស្ថា​នភាពជំនួយផ្នែកច្បាប់​ក្នុង​ប្រ​ទេស​កម្ពុជា និង​លើក​សំណើ​ពី​ជំ​ហាន និង​អ​នុ​សាសន៍​មួយ​ចំ​នួន​ដើម្បី​កែ​លំ​អការផ្តល់​ប្រ​ព័ន្ធ​ជំនួយ ផ្នែកច្បាប់​នៅ​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា។ ​របា​យកា​រណ៍ និងកា​រ​សិក្សា​ទាំង​នោះ​មាន​ដូចជា៖

       ១. កា​រស្ទាបស្ទង់​ពី​ជំនួយផ្នែកច្បាប់​នៅ​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា ​ធ្វើ​ឡើង​ដោ​យ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​កំ​ណែ​ទម្រង់ច្បាប់ និង​តុ​លាការ និង​វិទ្យាសា្ថនគ្រប់គ្រងបស្ចឹម​បូព៌ា (EWMI) ​នៅ​ឆ្នាំ២០០៦ ជា​ភាសា​​អង់គ្លេស និង​ខ្មែរ

       ២. កា​រ​សិក្សា​ពី​សេ​វា​ជំនួយផ្នែកច្បាប់​ក្នុងប្រ​ទេស​កម្ពុជា ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​គ​ណៈ​កម្មកា​រ​ប្រព្រឹត្ត​កម្ម​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស​កម្ពុជា (CHRAC) ​នៅ​ឆ្នាំ២០១០ ជា​ភាសា ​អង់គ្លេស និង ​ខ្មែរ និង
       ៣. ​ឯក​សារ​ជម្រើស ​រៀប​ចំ​ដោយ​ទីភ្នាក់​ងារ​ដែន​ម៉ាក​សម្រាប់ការ​អភិវឌ្ឃន៍​អន្តរជា​តិ (DANIDA) ​សម្រាប់​ក្រុមប្រឹក្សា​កំ​ណែ​ទម្រង់ច្បាប់ និង​តុ​លាការ ​នៅ​ឆ្នាំ២០១១ ជា​ភា​សា ​អង់គ្លេស និង ​ខ្មែរ

​នៅ​កម្រិត​ស​កល ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២០ ​ខែ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ២០១២ ​ម​ហាសន្និ​បាត​អង្គកា​រសហ​ប្រជាជា​តិ ​បាន​អ​នុម័ត​នូវគោ​លកា​រណ៍​និងគោ​លកា​រណ៍ ​ណែ​នាំ​របស់​អង្គកា​រស​ហប្រ​ជា​ជា​តិស្តី​ពី​សិទ្ធិទ​ទួល​បាន​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់ ​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ព័ន្ធ​យុត្តិ​ធម៌ព្រ​ហ្ម​ទណ្ឌ ​ដើម្បី​សង្កត់​ធ្ងន់​ពី ភា​រ​កិច្ច ​និង​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ចម្បង​របស់​រដ្ឋ​ក្នុងការផ្តល់​ជំនួយផ្នែកច្បាប់ ​និង​លៃ​លក​រក​ធន​ធាន​ម​នុស្ស ​និង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ចាំ​បាច់​សម្រាប់​ប្រ​ព័ន្ធ​ជំនួយផ្នែកច្បាប់។  ​ជាពិ​សេស គោ​លកា​រណ៍ ​និងគោ​លកា​រណ៍​ណែ​នាំ​នេះ ​មាន​ចែង​ពីកា​រ​ណែ​នាំ​ដ៏​មា​នប្រ​យោ​ជន៍ ​និង​សម្រាប់ ​អ​នុ​វត្ត​ជាក់ស្តែង​ចំ​ពោះ​រដ្ឋ ​ក្នុងកា​រ​បង្កើត​នូវ​ប្រ​ព័ន្ធ​ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់​ជា​តិ​ដ៏​មាន​ប្រ​សិទ្ធភាព ​និង​មាននិ​រន្តរភាព។  ​សម្រាប់​អត្ថ​បទ​ទាក់​ទង​នឹងគោ​លកា​រណ៍ ​និង​គោ​លកា​រណ៍​ណែ​នាំ​របស់​អង្គកា​រស​ហប្រ​ជា​ជា​តិស្តី​ពី​សិទ្ធិទ​ទួល​បាន​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់ ​នៅ​ក្នុង​ប្រ​ព័ន្ធ ​យុត្តិ​ធម៌​ព្រ​ហ្ម​ទណ្ឌ។ ​សូម​ចុច​ទី​នេះ ​មាន​ភា​សា ​អង់គ្លេស ​និង ​ខ្មែរ

​ថ្មីៗ​នេះ ​យន្តកា​រ​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស​អង្គកា​រស​ហប្រ​ជា​ជា​តិ ​ក៏​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ផង​ដែរ​លើ​ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់។ ​អ្ន​ក​រា​យកា​រណ៍ពិ​សេសទ​ទួល​បន្ទុក ឯ​ក​រាជ្យភាព​របស់​ចៅក្រម ​និង​មេ​ធា​វី ​លោក​ស្រី Gabriela Knaul ​បាន​ដាក់​របា​យកា​រណ៍​តាម​វិស័យ​ចុង​ក្រោយ​របស់​លោក​ស្រី​ ​ទៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​សិទ្ធិ​ម​នុស្ស ​ស្តី​ពី​បញ្ហា​ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់។  ​សូម​ទាញ​យក​អត្ថ​បទ​ពេញ​នៃ​រ​បា​យកា​រណ៍​របស់​អ្ន​ក​រាយ​កា​រណ៍​ពិ​សេស​ទ​ទួល​បន្ទុក​ឯ​ក​រាជ្យ​ភាព​របស់​ចៅក្រម ​និង​មេ​ធា​វី ​ជា​ភា​សា​អង់គ្លេស។ ​សម្រាប់​អត្ថ​បទ​សម្រង់​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​រ​បាយ​កា​រណ៍​ជា ​ភា​សា​ខ្មែរ ​សូម​ចុចត្រង់​នេះ

​នៅ​ពេលពិ​និត្យស្ថាន​ភាពប្រ​ទេស​កម្ពុ​ជា ស្ថាប័ន​សន្ធិ​សញ្ញា​ជា​ច្រើន​បានផ្តល់​អ​នុ​សាសន៍​ឲ្យប្រ​ទេស​កម្ពុ​ជា ​បង្កើត​នូវ​ប្រ​ព័ន្ធ​ជំនួយផ្នែក ​ច្បាប់​ជា​តិ ស្រប​តាម ​គោល​កា​រណ៍ ​និង​គោល​កា​រណ៍​ណែ​នាំ​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រ​ជា​ជា​តិស្តី​ពី​សិទ្ធិ​ទ​ទួល​បាន​ជំនួយ​ផ្នែក​ច្បាប់។  ​សូម​មើល ​សេ​ច​ក្តីសន្និដ្ឋា​នបញ្ចប់​នៃ​អ​នុ​សញ្ញា​ស៊ី-ដ (CEDAW) អំ​ពី​រ​បាយ​កា​រណ៍​លើក​ទី៤ ​និង៥ ​របស់​ប្រ​ទេស​កម្ពុ​ជា