ជំនួយផ្នែកច្បាប់

   
   
ទស្សនាទានស្តីពីជំនួយផ្នែកច្បាប់ គួរតែកំណត់និយមន័យឲ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បី គ្របដណ្តប់ មិនត្រឹមតែការតំណាងតាមផ្លូវច្បាប់នៅចំពោះមុខតុលាការទេនោះទេ ថែមទាំង ការផ្តល់ប្រឹក្សា ជំនួយផ្នែកច្បាប់ និង តំណាងតាមផ្លូវច្បាប់ ដល់បុគ្គលដែល ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឃុំខ្លួន ឬជាប់ពន្ធនាគារ ជាប់សង្ស័យ ឬចោទប្រកាន់ ពីបទល្មើស ព្រហ្មទណ្ឌ និងអ្នកក្រ ឬអ្នកងាយរងគ្រោះដោយសារហេតុផលណាមួយផ្សេងទៀត។ ជំនួយផ្នែកច្បាប់ គឺសិទ្ធិមនុស្សមូលដ្ឋាន និងជាធាតុផ្សំនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌ​ដោយស្មើភាព និងដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដែលផ្អែកលើគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ។ជំនួយផ្នែកច្បាប់ក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរសម្រាប់ទទួលបានសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងទៀត រាប់ទាំងសិទ្ធិទទួលបានការជម្រះក្តីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ ជាពិសេសអ្នកក្របំផុត ដែល​អាច មិនមានលទ្ធភាពរកសេវាផ្លូវច្បាប់បាន។ ការបង្កើនសិទ្ធិទទួលបានសេវាជំនួយ​ផ្លូវ​ច្បាប់ ដែលជាបញ្ហាមួយក្នុងចំណោមបញ្ហា ផ្សេងទៀត អាចទប់ស្កាត់ការធ្វើទុក្ខ​ទោស​នៅតាមប៉ុស្តិ៍នគរបាល កាត់បន្ថយចំនួន អ្នកជាប់ឃុំលើសចំណុះ និងកាត់បន្ថយ​ការផ្តន្ទា​ទោសខុស។

ស្ថានភាពជំនួយផ្នែកច្បាប់ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវធ្វើការកែលំអជាចាំបាច់។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ ជំនួយផ្នែកច្បាប់ ត្រូវបានផ្តល់ជាចម្បងដោយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដែលផ្តល់​មូលនិធិ​ដោយម្ចាស់ជំនួយអន្តរជាតិ។ នាយកដ្ឋានជំនួយផ្នែកច្បាប់ (LAD) របស់​គណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (BAKC) ក៏បំពេញការងារផ្តល់ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់​​ដល់​អ្នកក្រីក្រផងដែរ។ ប៉ុន្តែ ថវិកាដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ដល់គណៈមេធាវីនៃ​ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សម្រាប់គោលបំណងនេះ មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញ​តម្រូវការ​របស់អ្នកក្រីក្រទេ។ ចំនួនមេធាវីជំនួយផ្នែកច្បាប់ តិច និងថយចុះ ក៏ជាបញ្ហា​ប្រឈមដ៏សំខាន់ផងដែរ មានន័យថា ខេត្តជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពុំមានមេធាវី​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់នោះទេ សូម្បីតែម្នាក់ក៏គ្មានដែរ។ ចំពោះចំនួន និងទីតាំងមេធាវី​ជំនួយផ្នែកច្បាប់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព ដោយការិយាល័យ​ឧត្តម​ស្នងការទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រចាំប្រទេស​កម្ពុជា (OHCHR-Cambodia) ត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៣ សូមចុះត្រង់នេះ
 

 
សន្និសីទថ្នាក់ជាតិស្តីពី “ជំនួយផ្នែកច្បាប់” សហការរៀបចំដោយ ក្រសួងយុត្តិធម៍ និងគណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយមានការឧបត្ថម្ភគាំទ្រពីអង្គការ UNICEF និង ការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិ​មនុស្សប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា​ (UN-OHCHR Cambodia)។​
 
 
 
ស្វែងយល់បន្ថែម៖

 

នៅក្នុងឆ្នាំថ្មីៗនេះ បញ្ហាជំនួយផ្នែកច្បាប់ ត្រូវបានគូសបញ្ជាក់នៅក្នុងរបាយការណ៍ និងការសិក្សាជាច្រើនដែលផ្តល់ព័ត៌មានលំអិតពី ស្ថានភាពជំនួយផ្នែកច្បាប់ក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា និងលើកសំណើពីជំហាន និងអនុសាសន៍មួយចំនួនដើម្បីកែលំអការផ្តល់ប្រព័ន្ធជំនួយ ផ្នែកច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ របាយការណ៍ និងការសិក្សា​ទាំង​​នោះ​មានដូចជា៖

       ១. ការស្ទាបស្ទង់ពីជំនួយផ្នែកច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ធ្វើឡើងដោយក្រុមប្រឹក្សាកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងតុលាការ និងវិទ្យាសា្ថនគ្រប់គ្រងបស្ចឹមបូព៌ា (EWMI) នៅឆ្នាំ២០០៦ ជាភាសា​អង់គ្លេស និងខ្មែរ

       ២. ការសិក្សាពីសេវាជំនួយផ្នែកច្បាប់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ធ្វើឡើងដោយគណៈកម្មការប្រព្រឹត្តកម្មសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRAC) នៅឆ្នាំ២០១០ ជាភាសា អង់គ្លេស និង ខ្មែរ និង
       ៣. ឯកសារជម្រើស រៀបចំដោយទីភ្នាក់ងារដែនម៉ាកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឃន៍អន្តរជាតិ (DANIDA) សម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងតុលាការ នៅឆ្នាំ២០១១ ជាភាសា អង់គ្លេស និង ខ្មែរ

នៅកម្រិតសកល នៅថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ បានអនុម័តនូវគោលការណ៍​និងគោលការណ៍ ណែនាំរបស់អង្គការសហប្រជា​ជាតិស្តីពី​សិទ្ធិទទួលបាន​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់ នៅក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌ ដើម្បីសង្កត់ធ្ងន់ពី ភារកិច្ច និងទំនួលខុសត្រូវចម្បង​របស់​រដ្ឋក្នុងការផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ និងលៃលករកធនធានមនុស្ស និងហិរញ្ញវត្ថុចាំបាច់​សម្រាប់​ប្រព័ន្ធជំនួយផ្នែកច្បាប់។  ជាពិសេស គោលការណ៍ និងគោលការណ៍ណែនាំនេះ មានចែងពីការណែ​នាំ​ដ៏មានប្រយោជន៍ និងសម្រាប់ អនុវត្តជាក់ស្តែងចំពោះរដ្ឋ ក្នុងការបង្កើតនូវប្រព័ន្ធជំនួយផ្នែក​ច្បាប់ជាតិ​ដ៏មាន​ប្រសិទ្ធភាព និងមាននិរន្តរភាព។  សម្រាប់អត្ថបទទាក់ទង​នឹងគោលការណ៍ និងគោលការណ៍ណែនាំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពី​សិទ្ធិទទួលបាន​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់ នៅក្នុងប្រព័ន្ធ យុត្តិធម៌​ព្រហ្មទណ្ឌ។ សូមចុចទីនេះ មានភាសា អង់គ្លេស និង ខ្មែរ

ថ្មីៗនេះ យន្តការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏យកចិត្តទុកដាក់ផងដែរលើជំនួយផ្នែក​ច្បាប់។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសទទួលបន្ទុក ឯករាជ្យភាពរបស់ចៅក្រម និងមេធាវី លោកស្រី Gabriela Knaul បានដាក់របាយការណ៍តាមវិស័យចុងក្រោយរបស់លោកស្រី​ ទៅក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស ​ស្តីពី​បញ្ហា​ជំនួយផ្នែកច្បាប់។  សូមទាញ​យកអត្ថបទពេញនៃរបាយការណ៍របស់អ្នករាយ​ការណ៍​ពិសេស​ទទួលបន្ទុក​ឯករាជ្យ​ភាពរបស់ចៅក្រម និងមេធាវី ជាភាសាអង់គ្លេស។ សម្រាប់អត្ថបទសម្រង់ដែល​ទាក់ទង​នឹងរបាយការណ៍ជា ភាសាខ្មែរ សូមចុចត្រង់នេះ

នៅពេលពិនិត្យស្ថានភាពប្រទេសកម្ពុជា ស្ថាប័នសន្ធិសញ្ញាជាច្រើនបានផ្តល់អនុសាសន៍ឲ្យប្រទេសកម្ពុជា បង្កើតនូវប្រព័ន្ធជំនួយផ្នែក ច្បាប់ជាតិ ស្របតាម គោលការណ៍ និងគោលការណ៍ណែ​នាំ​របស់អង្គការ​សហប្រជាជាតិស្តីពី​សិទ្ធិទទួលបាន​ជំនួយ​ផ្នែកច្បាប់។  សូមមើល សេចក្តីសន្និដ្ឋានបញ្ចប់នៃអនុសញ្ញាស៊ី-ដ (CEDAW) អំពីរបាយការណ៍លើកទី៤ និង៥ របស់ប្រទេសកម្ពុជា